Search

શબ્દોની દુનિયા

Category

ARTICLE

બુક રિવ્યૂ :- “આ છે સિઆચેન” – હર્ષલ પુષ્કર્ણા

હમણાં શિયાળો ગયો (અથવા જાવું જાવું કરે છે…). દર વર્ષની જેમ આ વર્ષે પણ ઠંડીએ *’છેલ્લા ફલાણા-ઢીકણાં વર્ષોનો રેકોર્ડ તોડ્યો’* હશે, નહીં?

આવી *’હાજા ગગડાવી’* દેતી ઠંડીમાં કોઈ એમ કહે કે AC પાસે થોડી વાર બેસો, તો ?? ચાલો થોડું વધારે, ફ્રીઝરમાં બેસો એમ કહે તો?? હજી વધારે.. આખો દિવસ ફ્રીઝરમાં બેસી રહેવાનું કહે તો??

વાંચીનેય ટાઢ ચડી ગઈ?

પણ આનાથી ક્યાંય વધુ ઠંડીમાં(ક્યાંય વધુ મતલબ કે જ્યાં *’ઉનાળામાં’* તાપમાન -20℃ હોય, હા..સાચું જ વાંચ્યું, ઉનાળાનું જ કહું છું) કોઈ તમને 24 કલાક અને 90 દિવસ રહેવાનું કહે તો??

જે તાપમાન વાંચીને પણ આપણે ધ્રુજી જઈએ છીએ ,એ તાપમાને અને સાથે સાથે કુદરતની બીજી અનેક તકલીફો વેઠીને આપણા જવાનો ક્યાંક રાત-દિવસ પોતાની ફરજ નિભાવે છે. આ *ક્યાંક* એટલે સીઆચેન. વિશ્વનું સૌથી વિષમ યુઘ્ધક્ષેત્ર. અને આ યુઘ્ધક્ષેત્ર વિશેનું અદભુત પુસ્તક એટલે

*”આ છે સીઆચેન”* – હર્ષલ પુષ્કર્ણા

જ્યારથી આ પુસ્તક બહાર પડ્યું હતું એને વાંચવાની ઈચ્છા હતી. મારી વિશલિસ્ટમાં કેટલાય દિવસથી આ પુસ્તકનું નામ છે. (પુસ્તક લેવાનો વારો હવે છેક આવ્યો-સૌરાષ્ટ્ર બુક ફેરમાં પહેલા દિવસે warmup આટો મારવા ગયો હતો ત્યારે હર્ષલ પબ્લિકેશનનો સ્ટોલ જોઈને ગજબ ટાઢક વળી હતી, બુકફેરમાં પુસ્તકોની *બોણી* આ પુસ્તકથી જ કરી હતી.

બુક લીધી ત્યારેજ નક્કી કર્યું હતું કે ભલે મોડી શરૂ કરું, પણ આ બુક તો એક દિવસમાં અને એક બેઠકે જ પુરી કરીશ.(અને કરી પણ!!!)

હવે બુકની વાત.

મારા મતે દરેક ગુજરાતી વાંચકે પોતાને ભાગ્યશાળી માનવો રહ્યો કે આવું સુંદર પુસ્તક ગુજરાતીમાં મળ્યું (એ પણ ભાષાંતર નહીં, પ્યોર ગુજરાતી. આ બાબત માટે હર્ષલસરનો અને તેમની પુરી ટીમનો ખરેખર ધન્યવાદ માનવો રહ્યો. માત્ર *આ છે સીઆચેન* માટે નહીં, સફારી,જીપ્સી અને તેના જેવા ઘણા બધા contributions માટે.)

સીઆચેન પર રહેતા આપણાં જવાનોની પરિસ્થિતિનો તાગ લેવા પણ બધા એ એકવાર આ પુસ્તક વાંચવુ જ રહ્યું. -30℃ થી લઈને -55℃ જેટલી ઠંડીમાં પણ એ જવાનો રાતદિવસ આપણી રક્ષા કરે છે. ઠંડી સિવાય પણ કેટલી વિષમ પરિસ્થિતિઓ જેમકે frostbite/હિમડંખ, હિમપ્રપાત, ઓક્સિજનની ઓછી માત્રા, મર્યાદિત સાધન સામગ્રી વચ્ચે એ જવાનો કંઈ રીતે રહે છે એ વાત ખૂબ સુંદર,માહિતીસભર( છતાં જરા પણ *બોર* ન કરે)રીતે વર્ણવી છે.

માનવ વસાહતથી દુર, પરિવારથી દૂર, કેવી કેવી શારીરિક અને માનસિક યાતના ભોગવવી પડે એ વાંચીને હૃદય દ્રવી ઉઠે, અને સાથે સાથે આપણાં એ વીર જવાનો માટે માનની લાગણી પણ ઉમટે.

આ પુસ્તકમાં કેવી રીતે અને ક્યારે સીઆચેન વિવાદિત ક્ષેત્ર બન્યું થી લઈને અત્યાર સુધીના ઘણાં પાસા વણી લીધા છે.

પુસ્તકમાં એક પ્રસંગ છે:
સીઆચેનની એક પોસ્ટપર એક અકસ્માતમાં સ્ટવ ફાટવાથી એક જવાનને ડાબી આંખે તથા ચહેરા પર ઇજા થાય છે. એ સારવાર લેતા હોય છે ત્યારે હર્ષલસર એમને કહે છે,”અબ જલ્દી ઠીક હો જાઓ….ઔર જલ્દી સે ડ્યૂટી સંભાલો…ફૌજકો તુમ્હારી જરૂરત હૈ.”
તેના જવાબમાં એ જવાને(ઇજાને કારણે એક આંખે માત્ર 1.5 મીટર દૂર સુધી જોઈ શકતા)કહ્યું,”જી સાહબ, મેં તો ડ્યૂટી પે વાપસ જાના ચાહતા હૂં.” આ વાત આપણાં જવાનોની બહાદુરી અને વતન પરસ્તીનો અનુભવ કરાવે છે.

એક બીજો પ્રસંગ રક્ષાબંધનનો છે, ત્યારે કેટલાક જવાનોની રાખડી હજી પહોંચી નથી હોતી ત્યારે બીજા જવાનો પોતાની આવેલી રાખડી એમને આપે છે, અને તે પોસ્ટના leader officer દરેક જવાનને રાખડી બાંધે છે.

આવા તો કેટલાય નાના મોટા પ્રસંગો છે આ બુકમાં. આટલી ઉંચાઈએ થતો એકલતાનો અનુભવ, તેને કારણે થતી માનસિક પીડા, ક્યારેક સ્વભાવમાં આવતું ચીડિયાપણું અને એ ચીડિયાપનમાં પણ એકબીજા વચ્ચે રહેતી આત્મીયતા આ બધું પુસ્તક વાંચીએ ત્યારે ખબર પડે…અને કેટલેક અંશે અનુભવીએ પણ. સાથે સાથે સીઆચેનમાં *હેપ્ટર્સ, ડોકટર્સ અને પોર્ટર્સ* નું શું મહત્વ છે એ પણ ખબર પડે.

એક વાત તો પાકી,આ પુસ્તક વાંચ્યા પછી આપણી સેના માટે અહોભાવ જગ્યા વગર ન રહે.

બધાએ આ બુક એકવાર તો વાંચવી જ જોઈએ. અને મારું મંતવ્ય તો છે કે આ બુકનો સમાવેશ બાળકોના અભ્યાસક્રમમાં થવો જોઈએ.

અંતે ફરીવાર શ્રી હર્ષલ પુષ્કર્ણાજી નો આભાર કે તેમણે આવું સુંદર પુસ્તક લખ્યું.(આ પુસ્તક બનાવવા પાછળ એમણે ખરેખર ઘણી મહેનત કરી છે, એ પોતે આ વિષમ પહાડી ક્ષેત્રની બે-બે વાર મુલાકત લઇ ચુક્યા છે, અને આ પુસ્તક એ બે મુલાકાતનો નિચોડ છે. આવા વિષમ વાતાવરણમાં રહેવું એ પોતે જ એક.મોટી તપસ્યા છે જે આપણા જવાનો 24 કલાક કરે છે. એમની સાથે હર્ષાલસર એ પણ થોડા દિવસ આ તપસ્યા કરી છે. ત્યાં જવા માટે એક વર્ષ સુધી તૈયારી પણ કરી છે. આ બધા માટે ફરી તેમનો ખૂબ ખૂબ ધન્યવાદ.)

વાંચજો. હું ખાતરી આપું છું કે ગમશે.

જય હિન્દ. જય જવાન
🇮🇳🇮🇳

બુક રિવ્યૂ :- “આ છે સિઆચેન” – હર્ષલ પુષ્કર્ણા

હમણાં શિયાળો ગયો (અથવા જાવું જાવું કરે છે…). દર વર્ષની જેમ આ વર્ષે પણ ઠંડીએ *’છેલ્લા ફલાણા-ઢીકણાં વર્ષોનો રેકોર્ડ તોડ્યો’* હશે, નહીં?

આવી *’હાજા ગગડાવી’* દેતી ઠંડીમાં કોઈ એમ કહે કે AC પાસે થોડી વાર બેસો, તો ?? ચાલો થોડું વધારે, ફ્રીઝરમાં બેસો એમ કહે તો?? હજી વધારે.. આખો દિવસ ફ્રીઝરમાં બેસી રહેવાનું કહે તો??

વાંચીનેય ટાઢ ચડી ગઈ?

પણ આનાથી ક્યાંય વધુ ઠંડીમાં(ક્યાંય વધુ મતલબ કે જ્યાં *’ઉનાળામાં’* તાપમાન -20℃ હોય, હા..સાચું જ વાંચ્યું, ઉનાળાનું જ કહું છું) કોઈ તમને 24 કલાક અને 90 દિવસ રહેવાનું કહે તો??

જે તાપમાન વાંચીને પણ આપણે ધ્રુજી જઈએ છીએ ,એ તાપમાને અને સાથે સાથે કુદરતની બીજી અનેક તકલીફો વેઠીને આપણા જવાનો ક્યાંક રાત-દિવસ પોતાની ફરજ નિભાવે છે. આ *ક્યાંક* એટલે સીઆચેન. વિશ્વનું સૌથી વિષમ યુઘ્ધક્ષેત્ર. અને આ યુઘ્ધક્ષેત્ર વિશેનું અદભુત પુસ્તક એટલે

*”આ છે સીઆચેન”* – હર્ષલ પુષ્કર્ણા

જ્યારથી આ પુસ્તક બહાર પડ્યું હતું એને વાંચવાની ઈચ્છા હતી. મારી વિશલિસ્ટમાં કેટલાય દિવસથી આ પુસ્તકનું નામ છે. (પુસ્તક લેવાનો વારો હવે છેક આવ્યો-સૌરાષ્ટ્ર બુક ફેરમાં પહેલા દિવસે warmup આટો મારવા ગયો હતો ત્યારે હર્ષલ પબ્લિકેશનનો સ્ટોલ જોઈને ગજબ ટાઢક વળી હતી, બુકફેરમાં પુસ્તકોની *બોણી* આ પુસ્તકથી જ કરી હતી.

બુક લીધી ત્યારેજ નક્કી કર્યું હતું કે ભલે મોડી શરૂ કરું, પણ આ બુક તો એક દિવસમાં અને એક બેઠકે જ પુરી કરીશ.(અને કરી પણ!!!)

હવે બુકની વાત.

મારા મતે દરેક ગુજરાતી વાંચકે પોતાને ભાગ્યશાળી માનવો રહ્યો કે આવું સુંદર પુસ્તક ગુજરાતીમાં મળ્યું (એ પણ ભાષાંતર નહીં, પ્યોર ગુજરાતી. આ બાબત માટે હર્ષલસરનો અને તેમની પુરી ટીમનો ખરેખર ધન્યવાદ માનવો રહ્યો. માત્ર *આ છે સીઆચેન* માટે નહીં, સફારી,જીપ્સી અને તેના જેવા ઘણા બધા contributions માટે.)

સીઆચેન પર રહેતા આપણાં જવાનોની પરિસ્થિતિનો તાગ લેવા પણ બધા એ એકવાર આ પુસ્તક વાંચવુ જ રહ્યું. -30℃ થી લઈને -55℃ જેટલી ઠંડીમાં પણ એ જવાનો રાતદિવસ આપણી રક્ષા કરે છે. ઠંડી સિવાય પણ કેટલી વિષમ પરિસ્થિતિઓ જેમકે frostbite/હિમડંખ, હિમપ્રપાત, ઓક્સિજનની ઓછી માત્રા, મર્યાદિત સાધન સામગ્રી વચ્ચે એ જવાનો કંઈ રીતે રહે છે એ વાત ખૂબ સુંદર,માહિતીસભર( છતાં જરા પણ *બોર* ન કરે)રીતે વર્ણવી છે.

માનવ વસાહતથી દુર, પરિવારથી દૂર, કેવી કેવી શારીરિક અને માનસિક યાતના ભોગવવી પડે એ વાંચીને હૃદય દ્રવી ઉઠે, અને સાથે સાથે આપણાં એ વીર જવાનો માટે માનની લાગણી પણ ઉમટે.

આ પુસ્તકમાં કેવી રીતે અને ક્યારે સીઆચેન વિવાદિત ક્ષેત્ર બન્યું થી લઈને અત્યાર સુધીના ઘણાં પાસા વણી લીધા છે.

પુસ્તકમાં એક પ્રસંગ છે:
સીઆચેનની એક પોસ્ટપર એક અકસ્માતમાં સ્ટવ ફાટવાથી એક જવાનને ડાબી આંખે તથા ચહેરા પર ઇજા થાય છે. એ સારવાર લેતા હોય છે ત્યારે હર્ષલસર એમને કહે છે,”અબ જલ્દી ઠીક હો જાઓ….ઔર જલ્દી સે ડ્યૂટી સંભાલો…ફૌજકો તુમ્હારી જરૂરત હૈ.”
તેના જવાબમાં એ જવાને(ઇજાને કારણે એક આંખે માત્ર 1.5 મીટર દૂર સુધી જોઈ શકતા)કહ્યું,”જી સાહબ, મેં તો ડ્યૂટી પે વાપસ જાના ચાહતા હૂં.” આ વાત આપણાં જવાનોની બહાદુરી અને વતન પરસ્તીનો અનુભવ કરાવે છે.

એક બીજો પ્રસંગ રક્ષાબંધનનો છે, ત્યારે કેટલાક જવાનોની રાખડી હજી પહોંચી નથી હોતી ત્યારે બીજા જવાનો પોતાની આવેલી રાખડી એમને આપે છે, અને તે પોસ્ટના leader officer દરેક જવાનને રાખડી બાંધે છે.

આવા તો કેટલાય નાના મોટા પ્રસંગો છે આ બુકમાં. આટલી ઉંચાઈએ થતો એકલતાનો અનુભવ, તેને કારણે થતી માનસિક પીડા, ક્યારેક સ્વભાવમાં આવતું ચીડિયાપણું અને એ ચીડિયાપનમાં પણ એકબીજા વચ્ચે રહેતી આત્મીયતા આ બધું પુસ્તક વાંચીએ ત્યારે ખબર પડે…અને કેટલેક અંશે અનુભવીએ પણ. સાથે સાથે સીઆચેનમાં *હેપ્ટર્સ, ડોકટર્સ અને પોર્ટર્સ* નું શું મહત્વ છે એ પણ ખબર પડે.

એક વાત તો પાકી,આ પુસ્તક વાંચ્યા પછી આપણી સેના માટે અહોભાવ જગ્યા વગર ન રહે.

બધાએ આ બુક એકવાર તો વાંચવી જ જોઈએ. અને મારું મંતવ્ય તો છે કે આ બુકનો સમાવેશ બાળકોના અભ્યાસક્રમમાં થવો જોઈએ.

અંતે ફરીવાર શ્રી હર્ષલ પુષ્કર્ણાજી નો આભાર કે તેમણે આવું સુંદર પુસ્તક લખ્યું.(આ પુસ્તક બનાવવા પાછળ એમણે ખરેખર ઘણી મહેનત કરી છે, એ પોતે આ વિષમ પહાડી ક્ષેત્રની બે-બે વાર મુલાકત લઇ ચુક્યા છે, અને આ પુસ્તક એ બે મુલાકાતનો નિચોડ છે. આવા વિષમ વાતાવરણમાં રહેવું એ પોતે જ એક.મોટી તપસ્યા છે જે આપણા જવાનો 24 કલાક કરે છે. એમની સાથે હર્ષાલસર એ પણ થોડા દિવસ આ તપસ્યા કરી છે. ત્યાં જવા માટે એક વર્ષ સુધી તૈયારી પણ કરી છે. આ બધા માટે ફરી તેમનો ખૂબ ખૂબ ધન્યવાદ.)

વાંચજો. હું ખાતરી આપું છું કે ગમશે.

જય હિન્દ. જય જવાન
🇮🇳🇮🇳

બુક રિવ્યૂ :- “આ છે સિઆચેન” – હર્ષલ પુષ્કર્ણા

હમણાં શિયાળો ગયો (અથવા જાવું જાવું કરે છે…). દર વર્ષની જેમ આ વર્ષે પણ ઠંડીએ *’છેલ્લા ફલાણા-ઢીકણાં વર્ષોનો રેકોર્ડ તોડ્યો’* હશે, નહીં?

આવી *’હાજા ગગડાવી’* દેતી ઠંડીમાં કોઈ એમ કહે કે AC પાસે થોડી વાર બેસો, તો ?? ચાલો થોડું વધારે, ફ્રીઝરમાં બેસો એમ કહે તો?? હજી વધારે.. આખો દિવસ ફ્રીઝરમાં બેસી રહેવાનું કહે તો??

વાંચીનેય ટાઢ ચડી ગઈ?

પણ આનાથી ક્યાંય વધુ ઠંડીમાં(ક્યાંય વધુ મતલબ કે જ્યાં *’ઉનાળામાં’* તાપમાન -20℃ હોય, હા..સાચું જ વાંચ્યું, ઉનાળાનું જ કહું છું) કોઈ તમને 24 કલાક અને 90 દિવસ રહેવાનું કહે તો??

જે તાપમાન વાંચીને પણ આપણે ધ્રુજી જઈએ છીએ ,એ તાપમાને અને સાથે સાથે કુદરતની બીજી અનેક તકલીફો વેઠીને આપણા જવાનો ક્યાંક રાત-દિવસ પોતાની ફરજ નિભાવે છે. આ *ક્યાંક* એટલે સીઆચેન. વિશ્વનું સૌથી વિષમ યુઘ્ધક્ષેત્ર. અને આ યુઘ્ધક્ષેત્ર વિશેનું અદભુત પુસ્તક એટલે

*”આ છે સીઆચેન”* – હર્ષલ પુષ્કર્ણા

જ્યારથી આ પુસ્તક બહાર પડ્યું હતું એને વાંચવાની ઈચ્છા હતી. મારી વિશલિસ્ટમાં કેટલાય દિવસથી આ પુસ્તકનું નામ છે. (પુસ્તક લેવાનો વારો હવે છેક આવ્યો-સૌરાષ્ટ્ર બુક ફેરમાં પહેલા દિવસે warmup આટો મારવા ગયો હતો ત્યારે હર્ષલ પબ્લિકેશનનો સ્ટોલ જોઈને ગજબ ટાઢક વળી હતી, બુકફેરમાં પુસ્તકોની *બોણી* આ પુસ્તકથી જ કરી હતી.

બુક લીધી ત્યારેજ નક્કી કર્યું હતું કે ભલે મોડી શરૂ કરું, પણ આ બુક તો એક દિવસમાં અને એક બેઠકે જ પુરી કરીશ.(અને કરી પણ!!!)

હવે બુકની વાત.

મારા મતે દરેક ગુજરાતી વાંચકે પોતાને ભાગ્યશાળી માનવો રહ્યો કે આવું સુંદર પુસ્તક ગુજરાતીમાં મળ્યું (એ પણ ભાષાંતર નહીં, પ્યોર ગુજરાતી. આ બાબત માટે હર્ષલસરનો અને તેમની પુરી ટીમનો ખરેખર ધન્યવાદ માનવો રહ્યો. માત્ર *આ છે સીઆચેન* માટે નહીં, સફારી,જીપ્સી અને તેના જેવા ઘણા બધા contributions માટે.)

સીઆચેન પર રહેતા આપણાં જવાનોની પરિસ્થિતિનો તાગ લેવા પણ બધા એ એકવાર આ પુસ્તક વાંચવુ જ રહ્યું. -30℃ થી લઈને -55℃ જેટલી ઠંડીમાં પણ એ જવાનો રાતદિવસ આપણી રક્ષા કરે છે. ઠંડી સિવાય પણ કેટલી વિષમ પરિસ્થિતિઓ જેમકે frostbite/હિમડંખ, હિમપ્રપાત, ઓક્સિજનની ઓછી માત્રા, મર્યાદિત સાધન સામગ્રી વચ્ચે એ જવાનો કંઈ રીતે રહે છે એ વાત ખૂબ સુંદર,માહિતીસભર( છતાં જરા પણ *બોર* ન કરે)રીતે વર્ણવી છે.

માનવ વસાહતથી દુર, પરિવારથી દૂર, કેવી કેવી શારીરિક અને માનસિક યાતના ભોગવવી પડે એ વાંચીને હૃદય દ્રવી ઉઠે, અને સાથે સાથે આપણાં એ વીર જવાનો માટે માનની લાગણી પણ ઉમટે.

આ પુસ્તકમાં કેવી રીતે અને ક્યારે સીઆચેન વિવાદિત ક્ષેત્ર બન્યું થી લઈને અત્યાર સુધીના ઘણાં પાસા વણી લીધા છે.

પુસ્તકમાં એક પ્રસંગ છે:
સીઆચેનની એક પોસ્ટપર એક અકસ્માતમાં સ્ટવ ફાટવાથી એક જવાનને ડાબી આંખે તથા ચહેરા પર ઇજા થાય છે. એ સારવાર લેતા હોય છે ત્યારે હર્ષલસર એમને કહે છે,”અબ જલ્દી ઠીક હો જાઓ….ઔર જલ્દી સે ડ્યૂટી સંભાલો…ફૌજકો તુમ્હારી જરૂરત હૈ.”
તેના જવાબમાં એ જવાને(ઇજાને કારણે એક આંખે માત્ર 1.5 મીટર દૂર સુધી જોઈ શકતા)કહ્યું,”જી સાહબ, મેં તો ડ્યૂટી પે વાપસ જાના ચાહતા હૂં.” આ વાત આપણાં જવાનોની બહાદુરી અને વતન પરસ્તીનો અનુભવ કરાવે છે.

એક બીજો પ્રસંગ રક્ષાબંધનનો છે, ત્યારે કેટલાક જવાનોની રાખડી હજી પહોંચી નથી હોતી ત્યારે બીજા જવાનો પોતાની આવેલી રાખડી એમને આપે છે, અને તે પોસ્ટના leader officer દરેક જવાનને રાખડી બાંધે છે.

આવા તો કેટલાય નાના મોટા પ્રસંગો છે આ બુકમાં. આટલી ઉંચાઈએ થતો એકલતાનો અનુભવ, તેને કારણે થતી માનસિક પીડા, ક્યારેક સ્વભાવમાં આવતું ચીડિયાપણું અને એ ચીડિયાપનમાં પણ એકબીજા વચ્ચે રહેતી આત્મીયતા આ બધું પુસ્તક વાંચીએ ત્યારે ખબર પડે…અને કેટલેક અંશે અનુભવીએ પણ. સાથે સાથે સીઆચેનમાં *હેપ્ટર્સ, ડોકટર્સ અને પોર્ટર્સ* નું શું મહત્વ છે એ પણ ખબર પડે.

એક વાત તો પાકી,આ પુસ્તક વાંચ્યા પછી આપણી સેના માટે અહોભાવ જગ્યા વગર ન રહે.

બધાએ આ બુક એકવાર તો વાંચવી જ જોઈએ. અને મારું મંતવ્ય તો છે કે આ બુકનો સમાવેશ બાળકોના અભ્યાસક્રમમાં થવો જોઈએ.

અંતે ફરીવાર શ્રી હર્ષલ પુષ્કર્ણાજી નો આભાર કે તેમણે આવું સુંદર પુસ્તક લખ્યું.(આ પુસ્તક બનાવવા પાછળ એમણે ખરેખર ઘણી મહેનત કરી છે, એ પોતે આ વિષમ પહાડી ક્ષેત્રની બે-બે વાર મુલાકત લઇ ચુક્યા છે, અને આ પુસ્તક એ બે મુલાકાતનો નિચોડ છે. આવા વિષમ વાતાવરણમાં રહેવું એ પોતે જ એક.મોટી તપસ્યા છે જે આપણા જવાનો 24 કલાક કરે છે. એમની સાથે હર્ષાલસર એ પણ થોડા દિવસ આ તપસ્યા કરી છે. ત્યાં જવા માટે એક વર્ષ સુધી તૈયારી પણ કરી છે. આ બધા માટે ફરી તેમનો ખૂબ ખૂબ ધન્યવાદ.)

વાંચજો. હું ખાતરી આપું છું કે ગમશે.

જય હિન્દ. જય જવાન
🇮🇳🇮🇳

પપ્પા અને કૃષ્ણ

કૃષ્ણ…

લેખકો કવિઓ દ્વારા સૌથી વધુ લખાયેલ વિષયોમાં એક વિષય એટલે શ્રીકૃષ્ણ. મહાભારત,ભગવદ્દગીતા સિવાય ગુજરાતી સાહિત્યમાં પણ કૃષ્ણ વિશે ઘણું લખાયું છે. એ ક.મા. મુનશી દ્વારા લખાયેલ ‘કૃષ્ણવતાર’ હોય કે કાજલ ઓઝા વૈદ ની ‘કૃષ્ણાયન’. નરસિંહ મહેતાના ‘શામળા ગિરધારી’ હોય કે મીરાના ‘ગિરિધર નાગર’. કૃષ્ણ વિશે હંમેશા ઘણું લખાયું છે, ઘણું કહેવાયું છે.

છતાં દર વખતે કંઈક નવું જાણવા મળે એવું વિશાળ વ્યક્તિત્વ છે શ્રીકૃષ્ણનું. કૃષ્ણને તમે જે દ્રષ્ટિ થી જુઓ, એ પ્રમાણે તમને કૃષ્ણ મળશે. યશોદાની નજરથી જોશો, તો પુત્ર સ્વરૂપે મળશે. બલરામની નજરે એક ભાઈ રૂપે મળશે. રાધાની નજરે જોશો તો પ્રિયતમ દેખાશે, તો રૂકમનીની નજરે જોશો તો આદર્શ પતિ દેખાશે. સુદામાની નજરે કે દ્રૌપદીની નજરે એ પ્રિય મિત્ર,પ્રિય સખા સ્વરૂપે મળશે.

પણ મારે એ વાત નથી કરવી. મારે વાત કરવી છે એ કૃષ્ણની જે આપણી સાથે હોય છે. મારે પૂર્ણ પુરુષોત્તમની નહીં પણ સંતાન માટે પૂર્ણ રીતે ઉત્તમ પુરુષની વાત કરવી છે.

પિતા…. આપણા દરેકના જીવનના શ્રીકૃષ્ણ. શ્રીકૃષ્ણનું વ્યક્તિત્વ ઉપર જણાવ્યું તેમ અલગ અલગ દ્રષ્ટિ મુજબ અલગ અલગ દેખાય છે. પણ એક સંતાન માટે પિતા આ બધા વ્યક્તિત્વ નિભાવે છે.

જીવનસંગ્રામમાં સંતાન જ્યારે હથિયાર નીચે મૂકી દે, ત્યારે સારથી બની તેનો જીવનરથ આગળ લઈ જાય છે. એક પિતાની બધી બાબત જો ધ્યાનથી સમજશો તો ગીતાનો સાર તેમાં જ મળી જશે. અને દરેક સંતાન માટે જીવનમાં એક સમયે પિતા તેના માટે મિત્ર પણ બની જાય છે.

આખી દુનિયા સામે પોતાની જીદ માટે નમતું ન જોખનારો પુરુષ જ્યારે પોતાની દીકરી ડાયાબિટીસને કારણે ગળ્યું ન ખાવા માટે ખીજાય ત્યારે એક કહ્યાંગરા પુત્રની જેમ અક્ષર પણ કહેતા નથી.

પિતા સંતાનનું જીવન કૃષ્ણની વાંસળી જેવું મધુર બનાવે છે, અને સંતાનના ભવિષ્ય માટે ‘રણછોડ’ બની પોતાના સપનાઓથી દૂર થઈ જાય છે, તો ક્યારેક ‘ગોવર્ધન’ જેવડી મુસીબતો એકલે હાથે ઉપાડી ને સંતાનની રક્ષા કરે છે.

માતા બ્રહ્માની જેમ સર્જન કરે છે, પણ વિષ્ણુ(કૃષ્ણ) ની જેમ પાલન પિતા જ કરે છે. પોતાને અભાવ હોય એ બની શકે, પણ સંતાનને એ ક્યારેય કોઈ વાતનો અભાવ વર્તવા નથી દેતા. શ્રીકૃષ્ણ રાજા હતા ત્યારે તેમણે ‘તંદુલ’ના સુદામાને ઘણું આપ્યું હતું, પણ એક પિતા પોતાની પાસે કંઈ ન હોવા છતાં કોઈપણ બદલાની અપેક્ષા વગર સર્વસ્વ સંતાનને આપી દે છે.

માટે મેં પહેલા કહ્યું એમ, શ્રીકૃષ્ણ તો પૂર્ણપુરુષોત્તમ છે, પણ એક સંતાન માટે એક પિતા પૂર્ણ રીતે ઉત્તમ પુરુષ છે. હા, દુનિયાના બીજા વ્યક્તિઓ માટે એ પુરુષમાં ઘણી ખામીઓ હોય શકે છે, પણ એક પિતા હંમેશા પૂર્ણ રીતે ઉત્તમ હોય છે, હંમેશા દોષરહિત હોય છે.

આજ સુધી આપણે ઘણા મંદિરોમાં ભગવાનને શોધ્યા છે, એકવાર પિતાને આ દ્રષ્ટિથી જોવાની કોશિશ કરજો, બની શકે છે તમને પણ તેમાં શ્રીકૃષ્ણ દેખાય જાય.

જય શ્રીકૃષ્ણ

મારો ખાલીપો

મારો ખાલીપો…

હૃદયના એકાદ છાના ખૂણામાં આખી દુનિયાથી સંતાડી રાખેલો…મારો ખાલીપો.

કોઈકની યાદોથી,
કેટલીયે ફરિયાદોથી,
કોઈકના સ્મરણોથી,
એમની સાથે વિતાવેલી ક્ષણોથી,
એવી કેટલીયે વાતોથી છલોછલ ભર્યો છે મારો આ ખાલીપો.

ભૂતકાળમાં છૂટી ગયેલી વ્યક્તિ સાથે હું આજે પણ મારા આ ખાલીપામાં જીવી શકું છું, વાત કરી શકું છું, એમનો સ્પર્શ અનુભવી શકું છું.

જેમની ગેરહાજરીને કારણે આ ખાલીપો સર્જાયો છે, આ ખાલીપાની કારણે એમની સાથે જીવી શકું છું હું.

માની ન શકાય એવી વાત છે, કે આ ખાલીપાને કારણે મળતી પીડા એ મારા બળતા હૃદયને ટાઢક આપે છે.

હા, ક્યારેક આ ખાલીપાની આસપાસ વીંટળાયેલી એકલતા ચીસ પાડી ઉઠે છે. એકલતાની ચીસ મૂંગી હોય છે. છતાં તેના પડઘા ઘણા સમય સુધી સંભળાયા કરે છે અને અંતે તે પણ ખાલીપામાં સમાઈ જાય છે.

પણ છતાં, સાચવું છું હું એ ખાલીપા ને, હૃદયના એક અભિન્ન અંગ તરીકે. કારણ?? એ ખાલીપામાં હું હજી એમની સાથે રહી શકું છું.ધબકારે-ધબકારે એ મારામાં વહે છે. મારી દરેક રચનામાં લખાઈ છે એ, મારા દરેક શબ્દમાં મને સંભળાય છે એ.

મારી દરેક ક્રિયામાં એ પ્રત્યક્ષ હોવા છતાંય… હૃદયના એકાદ છાના ખૂણામાં આખી દુનિયાથી સંતાડીને રાખ્યો છે મેં….મારો ખાલીપો.

હાઈકુ

તારી યાદોથી,
‘ભર્યો’ છે છલોછલ,
મારો ‘ખાલીપો’.

પિતાની લાગણીઓને વાચા નથી હોતી

મા ની મમતા બોલે છે પણ પિતાની લાગણીઓને વાચા નથી હોતી.

મા ની મમતા આપણને દેખાય છે કેમ કે એ પ્રત્યક્ષ છે. મા પોતે ભૂખી રહી બાળકને પેટ ભરીને જમાડશે. માની એ અધૂરી થાળી બધાને દેખાય છે.
પણ પુત્રને ‘branded’ શૂઝ લઇ દેવા પપ્પાના ચપ્પલના ઘસાય ગયેલા તળિયા આપણાં ધ્યાનમાં નથી આવતા.

આપણી જીદ માટે વઢતા પિતાનું કઠોર સ્વરૂપ આપણે જોયું છે.
પણ રાત્રે આપણે સુતા પછી કેટલીયે વાર સુધી આપણાં માથે હાથ ફેરવતા એ કોમળ હાથથી આપણે અજાણ રહી જઈએ છીએ. આપણાં સપનાઓને ખરીદવા પપ્પા પોતાની ઊંઘ વેચી દે છે.

એક પુરુષ હજી રડી શકે છે,પણ એક બાપ (દીકરીની વિદાય સિવાય) કદી રડી શકતો નથી. કારણકે દરેક સંતાન માટે પિતા એક ઢાલ સમાન હોય છે અને ઢાલ ને ઓગળવાનો હક નથી હોતો. તેને તો બસ દરેક પરિસ્થિતિમાં કઠોર જ રહેવાનું હોય છે.

બાળપણમાં રહેલો પિતાના નામનો ડર ક્યારે હિંમતમાં ફરી જાય છે આપણને ખ્યાલજ નથી રહેતો. જીવનની કોઈ પણ મુશ્કેલી હોય, હ્રદયમાં એક અવાજ આવતો, “પપ્પા છે ને!? થઇ જશે બધું સરખું”
અને પપ્પા હંમેશા બધું સરખું કરી જ દેતા…પણ મોટાભાગે આપણને ન ખબર પડે એમ.

સામન્ય રીતે પિતાને ઘડપણ જલ્દી આવે છે. જુવાનીમાં પોતાના સ્વપ્નાઓ પાછળ દોડતો પુરુષ જ્યારે પિતા બને છે ત્યારથી પોતાના સંતાનના સ્વપ્નોનો ભાર ઉપાડવા માંડે છે.
ક્યારેય પપ્પાની ઊંડી ઉતરી ગયેલી આંખો ધ્યાનથી જોઈ છે?
એમની એ આંખોમાં તમને તમારા સપનાઓ એકદમ ચોખ્ખા દેખાશે. તમારા સપનાઓને ખાતર પણ એમના સપના પુરા કરજો, તમારા સ્વપ્નો આપોઆપ પુરા થઇ જશે.

યાદ

અંધારી રાત, અગાસી પરનો હીંચકો અને સાથે લહેરાતો ઠંડો…ઠંડો પવન ક્યારેક પોતાની સાથે ઘણું લઈને આવે છે.

આવા સમયે જ્યારે એકલા બેઠો હોઉં ત્યારે આ પવન સીધો હૃદયમાં ઉતરી જાય છે. અને જૂના સ્મરણો પર લાગેલી ધૂળ ઉડાડતો જાય છે.

હીંચકાના એક એક દોલન સાથે ધીરે ધીરે યાદો આકાશના કાળા પડદા પર દેખાવા મંડી છે.

ઘણું મળ્યું યાદોમાં. કેટલાક ખોવાયેલા મિત્રો મળ્યા. કેટલાક છૂટેલા સંબંધો મળ્યા. ગુમાવેલા વ્યક્તિઓ મળ્યા. યાદોનું કામ રિસાયકલ બિન જેવું છે. જીવન સફરમાં ‘ડીલીટ’ થયેલી દરેક વાતો ત્યાં મળી જાય છે. પણ અફસોસ એટલો કે એ વાતો આપણે ‘રિસ્ટોર’ નથી કરી શકતા.

કેટલું બધું પડ્યું છે આ યાદોમાં.
સાવ નાનો હતો ત્યારે કરેલા થોડા તોફાન હજી ત્યાં સચવાયા છે. થોડા ઝાંખા પડી ગયા છે, પણ હજી છે. શાળામાં બનેલો પહેલો મિત્ર હજી ત્યાં મળે છે. ચહેરો નથી દેખાતો, પણ એ ત્યાં છે એટલી ખબર છે. સ્કૂલનું એ બહુ જૂનું જર્જરિત મકાન પણ ત્યાં છે, અને પછી રંગરોગાન કરીને બનેલું અદભુત બિલ્ડીંગ પણ ત્યાં છે.

રીસેસમાં રમતા રમતા ફોડેલી એ ટ્યુબલાઈટના કટકા પણ ત્યાં પડ્યા છે. અને ત્યાર પછી ટીચરદીદીનો મળેલો ઠપકો પણ સચવાયો છે.

પપ્પાની પાછળ સ્કુટરમાં એમને એકદમ જોરથી પકડી બેઠો હોય એ સ્પર્શ, એ અનુભવ હજી એવો જ પડ્યો છે ત્યાં.

તો ક્યાંક એકાદ ખૂણામાં, ચાલતી ટ્રેન સામે હાથેથી હેલ્લો કહેતા જો સામે ટ્રેનમાંથી પણ કોઈ હેલ્લો કહે એ વાતની ખુશી પણ પડી છે.

સ્કૂલ પુરી થયા પછી ‘ખાધેલી’ પેપ્સી પણ ત્યાં હતી અને કોલેજ બંક કરીને કેન્ટીનમાં કરેલી પાર્ટી પણ ત્યાં હતી. દરેક રક્ષાબંધને બાંધેલી રાખડીઓ પણ હતી ત્યાં, તો ભાઈબંધે બાંધેલો ‘ફ્રેન્ડશીપ બેલ્ટ’ પણ હતો ત્યાં. આ બધું બહુ જતનથી સચવાયું છે ત્યાં.

એ સિવાય,ઘણા સમય પહેલા છૂટેલા સંબંધો ત્યાં હજી તાજા જ છે. હજી એમાંથી પ્રેમની સુવાસ પહેલા જેવી જ મળે છે. યાદોનો આ ફાયદો છે, વર્તમાનમાં ભલે થોડી કડવાશ ભળી,પણ આ સંબંધોમાંથી યાદોમાં મીઠાશ જ મળે છે.

આમ યાદોની ‘ફિલ્મ’ ફરતી હતી ત્યાં અચાનક એક જાણીતો, રોજેય મળતો છતાં ક્યાંક ખોવાયેલો ચહેરો મળ્યો. આ એ જ ચહેરો હતો જે રોજ મને અરીસામાં મળતો. છતાં અલગ હતો. એ ચહેરા પર ચિંતાની કરચલીઓ નહતી, આંખોની આસપાસ ભૂતકાળનો ભાર ન હતો. નિખાલસતા હતી. જે ખોવાઈ ગઈ હતી મારી પાસેથી ઘણા સમય પહેલા, એ પણ મળી યાદોમાં. મને…હું મળ્યો મારી યાદોમાં. ત્યારે થયું, આ ભગદોડીમાં હું જ છૂટી ગયો મારી પાછળ.

કેટકેટલું પડ્યું છે આ યાદોમાં. હા…કેટલુંક ઝાંખું થયું છે, પણ હજી સુધી પડ્યું છે ત્યાં.

બસ આ સ્મરણો વચ્ચે ફરતો હતો ત્યાં અવાજ આવ્યો, “નૈમિષ……”. અને અચાનક થંભી ગયા, હું અને હીંચકો.

બસ, યાદોમાં આમ ફરી જ શકાય છે. કાશ….એ રિસ્ટોર પણ કરી શકાતી હોત.

શું તમને ગુજરાતી ભાષાનું ખટકે છે?

Helo friends, how is you?

ખટક્યું??

Hello નો સ્પેલિંગ અથવા ‘are’ની જગ્યાએ ‘is’ ખટક્યું?

કેટલાક તો કહેવા પણ આવશે
“ભાઇ, આવી રીતે નહી પણ આવી રીતે લખાય”

પણ કોઈનું ધ્યાન ગયું, કે અહીંયા ‘ભાઈ’માં ઇ હ્રસ્વ કર્યો છે જે હકીકતમાં દીર્ઘ આવે??

કે પછી ‘લખાઈ’ ની જગ્યા એ ‘લખાય’ લખ્યું છે?

આમાં ગુજરાતી ક્યાંથી બચે??

કહેવાનો અર્થ એ કે આપણે પોતે જ પોતાની ભાષાને નથી જાણતા…જાણવા માંગતા જ નથી.

અંગ્રેજીમાં સામાન્ય સ્પેલિંગમાં ભૂલ કાઢનાર લોકોને ગુજરાતીમાં થયેલી જોડણીની ભૂલ ખટકતી નથી. ખટકતી તો શું, દેખાતી પણ નથી.

આજે પણ એવા ઘણા લોકો છે જેને હ્રસ્વ અથવા દીર્ઘ ખબર નથી પડતી. ઘણા તો ‘ડાબી બાજુ કે જમણી બાજુ’ (અને હવે તો rightside કે leftside ) એમ કહીને ઓળખે છે.

ગુજરાતી વર્ણમાળા(કક્કો) અને બરખડી(બાર અક્ષરી નું અપભ્રંશ) એ બહુ જતનથી બન્યા છે(મૂળ તો જોકે એ સંસ્કૃત વર્ણમાળા છે). દરેક અક્ષરની ગોઠવણ ખૂબ સમજી-વિચારીને કરેલી છે.

એક નાનું ઉદાહરણ
કક્કાના અમુક જૂથના અક્ષરો જીભ અને હોઠની ચોક્કસ પ્રકારની ગોઠવણથી બોલી શકાય છે
જેમ કે ક-ખ-ગ-ઘ બોલવા સમયે જીભ તાળવાના ચોક્કસ સ્થાનને અડશે. તેવી જ રીતે ચ-છ-જ-ઝ તાળવાના બીજા ચોક્કસ સ્થાનને જીભ અડાડી બોલી શકાય છે.
આજ રીતે ‘ટ-ઠ-ડ-ઢ-ણ’ કે પછી ‘ત-થ-દ-ધ-ન’ અને ‘પ-ફ-બ-ભ-મ’ વગેરે બોલવા સમાન રીતથી બોલી શકાય એવા અક્ષરો છે.

આટલું ઊંડાણપૂર્વક વર્ગીકરણ અંગ્રેજીમાં નથી. છતાં આપણે અંગ્રેજીને વધુ મહત્વ આપીએ છીએ.

હા, અત્યારના સમયમાં જરૂર છે અંગ્રેજી જાણવાની. અને તેમાં આપણે સ્પેલિંગ અથવા વ્યાકરણ માટે સભાન રહીએ એ સારી બાબત છે. પણ એ સભાનતા આપણી માતૃભાષા માટે કેમ નથી?? મારો પ્રશ્ન એટલો જ છે, આપણને આપણી ભાષા માટે કેમ ખટકતું નથી?

બની શકે, કે આપણે દરેક શબ્દની જોડણી ન જાણતા હોઈએ, કે પછી વ્યાકરણના દરેક નિયમ ન જાણતા હોઈએ. પણ સાવ આંખ આડા કાન તો ન કરી શકાય ને. હું પોતે નથી જાણતો બધા નિયમ, બધી જોડણી. બની શકે કે આ આર્ટિકલમાં જ ઘણી ભૂલો હોય. પણ આપણે કોશિશ તો કરી શકીએ ને??

જ્યારે પણ અસમંજસ થાય, માત્ર થોડો સમય કાઢીને ચકાસણી ન કરી શકીએ? (જોડણી ચકાસવા માટે ‘bhagwadgomandal’ એપ વાપરી શકાય. આ એપ બનાવનાર ને ખૂબ ખૂબ ધન્યવાદ)

જો ગુજરાતી થઈને આપણે ગુજરાતી ભાષાને સાચવવાની કોશિશ નહિ કરીએ તો કોણ કરશે?

કે પછી ખાલી વોટ્સએપમાં માતૃભાષા વિશે મેસેજ જ કરતા રહેવા છે?

થોડા જાગો ગુજરાતીઓ…

એક પ્રયોગ બધા માટે :
બધા એકવાર કડકડાટ કક્કો બોલી શકો છો કે નહિ એ કોશિશ કરી જુઓ. અને હા, બીજા સામે કોશિશ કરજો, આપણી ભૂલ આપણને નહિ દેખાઈ.

(આ આર્ટિકલમાં તમને ક્યાંય વ્યાકરણ કે જોડણીની ભૂલો દેખાઈ, તો please જણાવશો. હું આભારી રહીશ)

Happy Father’s Day

મા ની મમતા બોલે છે પણ પિતાની લાગણીઓને વાચા નથી હોતી.

મા ની મમતા આપણને દેખાય છે કેમ કે એ પ્રત્યક્ષ છે. મા પોતે ભૂખી રહી બાળકને પેટ ભરીને જમાડશે. માની એ અધૂરી થાળી બધાને દેખાય છે.
પણ પુત્રને ‘branded’ શૂઝ લઇ દેવા પપ્પાના ચપ્પલના ઘસાય ગયેલા તળિયા આપણાં ધ્યાનમાં નથી આવતા.

આપણી જીદ માટે વઢતા પિતાનું કઠોર સ્વરૂપ આપણે જોયું છે.
પણ રાત્રે આપણે સુતા પછી કેટલીયે વાર સુધી આપણાં માથે હાથ ફેરવતા એ કોમળ હાથથી આપણે અજાણ રહી જઈએ છીએ. આપણાં સપનાઓને ખરીદવા પપ્પા પોતાની ઊંઘ વેચી દે છે.

એક પુરુષ હજી રડી શકે છે,પણ એક બાપ (દીકરીની વિદાય સિવાય) કદી રડી શકતો નથી. કારણકે દરેક સંતાન માટે પિતા એક ઢાલ સમાન હોય છે અને ઢાલ ને ઓગળવાનો હક નથી હોતો. તેને તો બસ દરેક પરિસ્થિતિમાં કઠોર જ રહેવાનું હોય છે.

બાળપણમાં રહેલો પિતાના નામનો ડર ક્યારે હિંમતમાં ફરી જાય છે આપણને ખ્યાલજ નથી રહેતો. જીવનની કોઈ પણ મુશ્કેલી હોય, હ્રદયમાં એક અવાજ આવતો, “પપ્પા છે ને!? થઇ જશે બધું સરખું”
અને પપ્પા હંમેશા બધું સરખું કરી જ દેતા…પણ મોટાભાગે આપણને ન ખબર પડે એમ.

સામન્ય રીતે પિતાને ઘડપણ જલ્દી આવે છે. જુવાનીમાં પોતાના સ્વપ્નાઓ પાછળ દોડતો પુરુષ જ્યારે પિતા બને છે ત્યારથી પોતાના સંતાનના સ્વપ્નોનો ભાર ઉપાડવા માંડે છે.
ક્યારેય પપ્પાની ઊંડી ઉતરી ગયેલી આંખો ધ્યાનથી જોઈ છે?
એમની એ આંખોમાં તમને તમારા સપનાઓ એકદમ ચોખ્ખા દેખાશે. તમારા સપનાઓને ખાતર પણ એમના સપના પુરા કરજો, તમારા સ્વપ્નો આપોઆપ પુરા થઇ જશે.

Create a free website or blog at WordPress.com.

Up ↑