Search

શબ્દોની દુનિયા

Tag

matrubhasha

દ્વંદ્વ પૂરો થયો

કશીક ઉણપ રહી ગઈ હશે મારી લાગણીઓમાં,
વાતો હજી અધૂરી છે ને સંબંધ પૂરો થઈ ગયો

સ્વાર્થના પાયા પર બંધાય હતી મિત્રતાની ઇમારત,
કે મતલબ પૂરો થતાં આ ‘દંભ’ પૂરો થઈ ગયો

એક પરિચિત અજાણ ની જેમ હવે મળીએ છીએ આપણે,
બોલ્યા વિના જ્યાં બધું સમજાતું એ અંક પૂરો થઈ ગયો

એ છોડી ગયા એ રીતે જાણે કશું હતું જ નહીં,
વિવશતા વધતી ગઈ,ઋણાનુબંધ પૂરો થઈ ગયો

આજીવન ચાલેલા સંઘર્ષનું જાણીતું જ પરિણામ આવ્યું,
એકાએક શ્વાસો અટકી ગયા અને દ્વંદ્વ પૂરો થઈ

ગયો

Advertisements

પીડા દાટી છે

હૃદયની ઉથલપાથલ મેં પાંપણમાં દબાવી રાખી છે
આ શબ્દો વચ્ચે મેં મારી એકલતા દાટી છે

મુરઝાયા પછી પણ સુગંધ હજી અકબંધ છે,
જો ને આ મહેક નીચે ફૂલે કેટલી કથા દાટી છે

શાંત પડેલા મારા આ ઘાવોને ન ઉખેડો,
આ ઉઝરડાઓ નીચે મેં મારી પીડા દાટી છે

આંસુઓ સાથે ક્યાંક વહી ન જાય તારી યાદો,
માટે આ સ્મિત નીચે મેં મારી વ્યથા દાટી છે

જીવતેજીવ જે પુરી ન થઈ શકી ક્યારેય,
જો કબરમાં મેં તારી કરેલી પ્રતીક્ષા દાટી છે

પપ્પા અને કૃષ્ણ

કૃષ્ણ…

લેખકો કવિઓ દ્વારા સૌથી વધુ લખાયેલ વિષયોમાં એક વિષય એટલે શ્રીકૃષ્ણ. મહાભારત,ભગવદ્દગીતા સિવાય ગુજરાતી સાહિત્યમાં પણ કૃષ્ણ વિશે ઘણું લખાયું છે. એ ક.મા. મુનશી દ્વારા લખાયેલ ‘કૃષ્ણવતાર’ હોય કે કાજલ ઓઝા વૈદ ની ‘કૃષ્ણાયન’. નરસિંહ મહેતાના ‘શામળા ગિરધારી’ હોય કે મીરાના ‘ગિરિધર નાગર’. કૃષ્ણ વિશે હંમેશા ઘણું લખાયું છે, ઘણું કહેવાયું છે.

છતાં દર વખતે કંઈક નવું જાણવા મળે એવું વિશાળ વ્યક્તિત્વ છે શ્રીકૃષ્ણનું. કૃષ્ણને તમે જે દ્રષ્ટિ થી જુઓ, એ પ્રમાણે તમને કૃષ્ણ મળશે. યશોદાની નજરથી જોશો, તો પુત્ર સ્વરૂપે મળશે. બલરામની નજરે એક ભાઈ રૂપે મળશે. રાધાની નજરે જોશો તો પ્રિયતમ દેખાશે, તો રૂકમનીની નજરે જોશો તો આદર્શ પતિ દેખાશે. સુદામાની નજરે કે દ્રૌપદીની નજરે એ પ્રિય મિત્ર,પ્રિય સખા સ્વરૂપે મળશે.

પણ મારે એ વાત નથી કરવી. મારે વાત કરવી છે એ કૃષ્ણની જે આપણી સાથે હોય છે. મારે પૂર્ણ પુરુષોત્તમની નહીં પણ સંતાન માટે પૂર્ણ રીતે ઉત્તમ પુરુષની વાત કરવી છે.

પિતા…. આપણા દરેકના જીવનના શ્રીકૃષ્ણ. શ્રીકૃષ્ણનું વ્યક્તિત્વ ઉપર જણાવ્યું તેમ અલગ અલગ દ્રષ્ટિ મુજબ અલગ અલગ દેખાય છે. પણ એક સંતાન માટે પિતા આ બધા વ્યક્તિત્વ નિભાવે છે.

જીવનસંગ્રામમાં સંતાન જ્યારે હથિયાર નીચે મૂકી દે, ત્યારે સારથી બની તેનો જીવનરથ આગળ લઈ જાય છે. એક પિતાની બધી બાબત જો ધ્યાનથી સમજશો તો ગીતાનો સાર તેમાં જ મળી જશે. અને દરેક સંતાન માટે જીવનમાં એક સમયે પિતા તેના માટે મિત્ર પણ બની જાય છે.

આખી દુનિયા સામે પોતાની જીદ માટે નમતું ન જોખનારો પુરુષ જ્યારે પોતાની દીકરી ડાયાબિટીસને કારણે ગળ્યું ન ખાવા માટે ખીજાય ત્યારે એક કહ્યાંગરા પુત્રની જેમ અક્ષર પણ કહેતા નથી.

પિતા સંતાનનું જીવન કૃષ્ણની વાંસળી જેવું મધુર બનાવે છે, અને સંતાનના ભવિષ્ય માટે ‘રણછોડ’ બની પોતાના સપનાઓથી દૂર થઈ જાય છે, તો ક્યારેક ‘ગોવર્ધન’ જેવડી મુસીબતો એકલે હાથે ઉપાડી ને સંતાનની રક્ષા કરે છે.

માતા બ્રહ્માની જેમ સર્જન કરે છે, પણ વિષ્ણુ(કૃષ્ણ) ની જેમ પાલન પિતા જ કરે છે. પોતાને અભાવ હોય એ બની શકે, પણ સંતાનને એ ક્યારેય કોઈ વાતનો અભાવ વર્તવા નથી દેતા. શ્રીકૃષ્ણ રાજા હતા ત્યારે તેમણે ‘તંદુલ’ના સુદામાને ઘણું આપ્યું હતું, પણ એક પિતા પોતાની પાસે કંઈ ન હોવા છતાં કોઈપણ બદલાની અપેક્ષા વગર સર્વસ્વ સંતાનને આપી દે છે.

માટે મેં પહેલા કહ્યું એમ, શ્રીકૃષ્ણ તો પૂર્ણપુરુષોત્તમ છે, પણ એક સંતાન માટે એક પિતા પૂર્ણ રીતે ઉત્તમ પુરુષ છે. હા, દુનિયાના બીજા વ્યક્તિઓ માટે એ પુરુષમાં ઘણી ખામીઓ હોય શકે છે, પણ એક પિતા હંમેશા પૂર્ણ રીતે ઉત્તમ હોય છે, હંમેશા દોષરહિત હોય છે.

આજ સુધી આપણે ઘણા મંદિરોમાં ભગવાનને શોધ્યા છે, એકવાર પિતાને આ દ્રષ્ટિથી જોવાની કોશિશ કરજો, બની શકે છે તમને પણ તેમાં શ્રીકૃષ્ણ દેખાય જાય.

જય શ્રીકૃષ્ણ

પિતાની લાગણીઓને વાચા નથી હોતી

મા ની મમતા બોલે છે પણ પિતાની લાગણીઓને વાચા નથી હોતી.

મા ની મમતા આપણને દેખાય છે કેમ કે એ પ્રત્યક્ષ છે. મા પોતે ભૂખી રહી બાળકને પેટ ભરીને જમાડશે. માની એ અધૂરી થાળી બધાને દેખાય છે.
પણ પુત્રને ‘branded’ શૂઝ લઇ દેવા પપ્પાના ચપ્પલના ઘસાય ગયેલા તળિયા આપણાં ધ્યાનમાં નથી આવતા.

આપણી જીદ માટે વઢતા પિતાનું કઠોર સ્વરૂપ આપણે જોયું છે.
પણ રાત્રે આપણે સુતા પછી કેટલીયે વાર સુધી આપણાં માથે હાથ ફેરવતા એ કોમળ હાથથી આપણે અજાણ રહી જઈએ છીએ. આપણાં સપનાઓને ખરીદવા પપ્પા પોતાની ઊંઘ વેચી દે છે.

એક પુરુષ હજી રડી શકે છે,પણ એક બાપ (દીકરીની વિદાય સિવાય) કદી રડી શકતો નથી. કારણકે દરેક સંતાન માટે પિતા એક ઢાલ સમાન હોય છે અને ઢાલ ને ઓગળવાનો હક નથી હોતો. તેને તો બસ દરેક પરિસ્થિતિમાં કઠોર જ રહેવાનું હોય છે.

બાળપણમાં રહેલો પિતાના નામનો ડર ક્યારે હિંમતમાં ફરી જાય છે આપણને ખ્યાલજ નથી રહેતો. જીવનની કોઈ પણ મુશ્કેલી હોય, હ્રદયમાં એક અવાજ આવતો, “પપ્પા છે ને!? થઇ જશે બધું સરખું”
અને પપ્પા હંમેશા બધું સરખું કરી જ દેતા…પણ મોટાભાગે આપણને ન ખબર પડે એમ.

સામન્ય રીતે પિતાને ઘડપણ જલ્દી આવે છે. જુવાનીમાં પોતાના સ્વપ્નાઓ પાછળ દોડતો પુરુષ જ્યારે પિતા બને છે ત્યારથી પોતાના સંતાનના સ્વપ્નોનો ભાર ઉપાડવા માંડે છે.
ક્યારેય પપ્પાની ઊંડી ઉતરી ગયેલી આંખો ધ્યાનથી જોઈ છે?
એમની એ આંખોમાં તમને તમારા સપનાઓ એકદમ ચોખ્ખા દેખાશે. તમારા સપનાઓને ખાતર પણ એમના સપના પુરા કરજો, તમારા સ્વપ્નો આપોઆપ પુરા થઇ જશે.

શું તમને ગુજરાતી ભાષાનું ખટકે છે?

Helo friends, how is you?

ખટક્યું??

Hello નો સ્પેલિંગ અથવા ‘are’ની જગ્યાએ ‘is’ ખટક્યું?

કેટલાક તો કહેવા પણ આવશે
“ભાઇ, આવી રીતે નહી પણ આવી રીતે લખાય”

પણ કોઈનું ધ્યાન ગયું, કે અહીંયા ‘ભાઈ’માં ઇ હ્રસ્વ કર્યો છે જે હકીકતમાં દીર્ઘ આવે??

કે પછી ‘લખાઈ’ ની જગ્યા એ ‘લખાય’ લખ્યું છે?

આમાં ગુજરાતી ક્યાંથી બચે??

કહેવાનો અર્થ એ કે આપણે પોતે જ પોતાની ભાષાને નથી જાણતા…જાણવા માંગતા જ નથી.

અંગ્રેજીમાં સામાન્ય સ્પેલિંગમાં ભૂલ કાઢનાર લોકોને ગુજરાતીમાં થયેલી જોડણીની ભૂલ ખટકતી નથી. ખટકતી તો શું, દેખાતી પણ નથી.

આજે પણ એવા ઘણા લોકો છે જેને હ્રસ્વ અથવા દીર્ઘ ખબર નથી પડતી. ઘણા તો ‘ડાબી બાજુ કે જમણી બાજુ’ (અને હવે તો rightside કે leftside ) એમ કહીને ઓળખે છે.

ગુજરાતી વર્ણમાળા(કક્કો) અને બરખડી(બાર અક્ષરી નું અપભ્રંશ) એ બહુ જતનથી બન્યા છે(મૂળ તો જોકે એ સંસ્કૃત વર્ણમાળા છે). દરેક અક્ષરની ગોઠવણ ખૂબ સમજી-વિચારીને કરેલી છે.

એક નાનું ઉદાહરણ
કક્કાના અમુક જૂથના અક્ષરો જીભ અને હોઠની ચોક્કસ પ્રકારની ગોઠવણથી બોલી શકાય છે
જેમ કે ક-ખ-ગ-ઘ બોલવા સમયે જીભ તાળવાના ચોક્કસ સ્થાનને અડશે. તેવી જ રીતે ચ-છ-જ-ઝ તાળવાના બીજા ચોક્કસ સ્થાનને જીભ અડાડી બોલી શકાય છે.
આજ રીતે ‘ટ-ઠ-ડ-ઢ-ણ’ કે પછી ‘ત-થ-દ-ધ-ન’ અને ‘પ-ફ-બ-ભ-મ’ વગેરે બોલવા સમાન રીતથી બોલી શકાય એવા અક્ષરો છે.

આટલું ઊંડાણપૂર્વક વર્ગીકરણ અંગ્રેજીમાં નથી. છતાં આપણે અંગ્રેજીને વધુ મહત્વ આપીએ છીએ.

હા, અત્યારના સમયમાં જરૂર છે અંગ્રેજી જાણવાની. અને તેમાં આપણે સ્પેલિંગ અથવા વ્યાકરણ માટે સભાન રહીએ એ સારી બાબત છે. પણ એ સભાનતા આપણી માતૃભાષા માટે કેમ નથી?? મારો પ્રશ્ન એટલો જ છે, આપણને આપણી ભાષા માટે કેમ ખટકતું નથી?

બની શકે, કે આપણે દરેક શબ્દની જોડણી ન જાણતા હોઈએ, કે પછી વ્યાકરણના દરેક નિયમ ન જાણતા હોઈએ. પણ સાવ આંખ આડા કાન તો ન કરી શકાય ને. હું પોતે નથી જાણતો બધા નિયમ, બધી જોડણી. બની શકે કે આ આર્ટિકલમાં જ ઘણી ભૂલો હોય. પણ આપણે કોશિશ તો કરી શકીએ ને??

જ્યારે પણ અસમંજસ થાય, માત્ર થોડો સમય કાઢીને ચકાસણી ન કરી શકીએ? (જોડણી ચકાસવા માટે ‘bhagwadgomandal’ એપ વાપરી શકાય. આ એપ બનાવનાર ને ખૂબ ખૂબ ધન્યવાદ)

જો ગુજરાતી થઈને આપણે ગુજરાતી ભાષાને સાચવવાની કોશિશ નહિ કરીએ તો કોણ કરશે?

કે પછી ખાલી વોટ્સએપમાં માતૃભાષા વિશે મેસેજ જ કરતા રહેવા છે?

થોડા જાગો ગુજરાતીઓ…

એક પ્રયોગ બધા માટે :
બધા એકવાર કડકડાટ કક્કો બોલી શકો છો કે નહિ એ કોશિશ કરી જુઓ. અને હા, બીજા સામે કોશિશ કરજો, આપણી ભૂલ આપણને નહિ દેખાઈ.

(આ આર્ટિકલમાં તમને ક્યાંય વ્યાકરણ કે જોડણીની ભૂલો દેખાઈ, તો please જણાવશો. હું આભારી રહીશ)

સંદેશ મોતને

એ મોત સાંભળ મારી વાત,મારે તને કંઈક કહેવું છે
સમય લઈને આવજે મને લેવા, તારી સાથે થોડીવાર બેસવું છે

કરવી છે કેટલીક ફરિયાદ તને,શાને તું સૌને દૂર કરે છે?
આંસુ કોઈના દેખાતા નથી તને?એવું તો શું તને મજબૂર કરે છે?
પ્રિયજનથી દૂર થવાનું દુઃખ તારી સાથે વહેંચવું છે,
સમય લઈને આવજે મને લેવા, તારી સાથે થોડીવાર બેસવું છે

હંમેશા માટે કોઈને ગુમાવવાનું દુઃખ તને ખબર નહિ હોય?
આટલા કલ્પાંતની પણ તારા પર કશી અસર નહિ હોય?
ઘણી પીડા છે આ હૃદયમાં, એકવાર તને બધું કહી દેવું છે
સમય લઈને આવજે મને લેવા, તારી સાથે થોડીવાર બેસવું છે

લોકો ના આંસુનું કારણ બનવું તને પણ ક્યારેક તો ખટકતું હશે,
શું કોઈને હંમેશા લઇ જવા સમયે તારું હૃદય અટકતું હશે?
જાણતું નથી તને કોઈ અહીં, મારે તને થોડું જાણવું છે,
સમય લઈને આવજે મને લેવા, તારી સાથે થોડીવાર બેસવું છે

માતૃભાષા ‘ડે’

વાત વાતમાં ‘sorry’ અને ‘thank you’ આવે
અને પછી વર્ષમાં એકવાર માતૃભાષા ‘ડે’ મનાવે

‘બા’ અને ‘બાપુજી’ તો ખોવાઈ ગયા છે ક્યારના,
‘મમ્મી-પપ્પા’ પણ હવે પોતાને ‘mom-dad’ કહેવડાવે,
…..અને પછી વર્ષમાં એકવાર માતૃભાષા ‘ડે’ મનાવે

ભજન-કીર્તન તો ભુલાયા ક્યારના, બાળકોને તો હવે ‘rhymes’ જ આવડે,
પ્રભાતિયાં હવે મૂંઝવણ અનુભવે, કારણકે ‘grandma’ પણ હવે ‘poem’ સંભળાવે
…..અને પછી વર્ષમાં એકવાર માતૃભાષા ‘ડે’ મનાવે

‘Morden’ બનવાના ચક્કરમાં,બાળકોને ‘english medium’માં બેસાડે,
પછી ‘Abcd’ તો ઠીક ‘કક્કો’ પણ હવે ‘english’માં જ સંભળાવે,
…..અને પછી વર્ષમાં એકવાર માતૃભાષા ‘ડે’ મનાવે

‘વિક્રમ-સંવત’ હવે કોને યાદ છે? તહેવારો પણ હવે ‘ઈસવીસન’ મુજબ આવે,
‘શુભેચ્છાઓ’ હવે સુકાતી જાય છે,વારે-તહેવારે હવે ‘greetings’ મોકલાવે
…..અને પછી વર્ષમાં એકવાર માતૃભાષા ‘ડે’ મનાવે

નર્મદ-નરસિંહ ઝાંખા પડ્યા,શેક્સપિયર ને ફૂલડે વધાવે,
દુહા-મુક્તક કોઈ ઓળખે ક્યાંથી? પહેલેથી જ જ્યાં STANZA જ ગોખાવે,
…..અને પછી વર્ષમાં એકવાર માતૃભાષા ‘ડે’ મનાવે

ENGLISH બોલીને માભો પાડે છે, ગુજરાતી બોલતા શરમ આવે,
Abcd હવે કડકડાટ આવડે, કક્કો બોલતા જીભ થોથવાયે,
…..અને પછી વર્ષમાં એકવાર માતૃભાષા ‘ડે’ મનાવે

બધાને ‘Happy’ માતૃભાષા ‘Day’

ભુલાયો કક્કો,

એબીસીડી પાછળ,

અંધ દોટમાં

Create a free website or blog at WordPress.com.

Up ↑